ชวนลูกเล่านิทาน ด้วยหนังสือและหุ่นถุงเท้า

ลองนึกภาพว่าคุณกำลังเปิดหนังสือให้ลูกดู แต่เจ้าตัวหยุดอยู่หน้ารูปแมว ไม่ยอมไปหน้าถัดไป ถ้ามีถุงเท้าสะอาดอยู่ใกล้มือ ลองสวมเป็นหุ่นแล้วให้มันโผล่มาถามว่า “แมวอยู่ไหนนะ” หนังสือหน้าเดิมก็อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของเรื่องที่เล่นด้วยกันได้

การเล่นครั้งนี้ไม่ต้องมีฉากสวยหรือตัวละครครบชุด แค่หนังสือภาพ ถุงเท้าหนึ่งข้าง และคนที่พร้อมฟังว่าลูกอยากพาเรื่องไปทางไหนก็พอ

เริ่มจากภาพที่ลูกอยากดู

เด็กที่ยังพูดไม่ได้ก็ฟังเสียงอ่านและดูหนังสือภาพกับผู้ใหญ่ได้ ส่วนเด็กที่เริ่มพูดแล้ว การดูหนังสือด้วยกันเป็นโอกาสให้ลองฟังคำและโต้ตอบผ่านสิ่งที่อยู่ตรงหน้า

ไม่จำเป็นต้องอ่านทุกคำให้จบหน้า ลองหยุดตรงภาพที่ลูกชี้ แล้วพูดถึงภาพนั้นสั้น ๆ เช่น “แมวนอนอยู่” จากนั้นเว้นจังหวะให้ลูกตอบ เขาอาจพูดตาม ส่งเสียง หรือแค่แตะรูปอีกครั้งก็ได้

ถ้าลูกเปิดย้อนกลับไปหน้าเดิม ก็ลองตามไปดูด้วยกัน การอ่านครั้งนี้อาจมีเพียงสองหน้า แต่ยังมีเรื่องให้คุยอีกหลายอย่าง

ถุงเท้าหนึ่งข้างก็เป็นตัวละครได้

หุ่นถุงเท้าเป็นหนึ่งในกิจกรรมที่เล่นกับเด็กได้ โดยหน้า NHS จัดไอเดียนี้ไว้ในช่วงตั้งแต่ประมาณ 18 เดือนขึ้นไป พ่อแม่ขยับมือให้หุ่นหันมาคุยกับลูก หรือให้หุ่นสองตัวพูดโต้ตอบกันก็ได้

สำหรับการลองทำในบ้าน ใช้ถุงเท้าสะอาดสวมมือแล้วขยับปากหุ่นด้วยนิ้ว จะยังไม่ตกแต่งหน้าก็ได้ ให้เสียงและท่าทางช่วยบอกว่าตัวละครกำลังสงสัย ดีใจ หรืออยากถามอะไร

เริ่มด้วยประโยคง่าย ๆ อย่าง “สวัสดี วันนี้เราไปไหนดี” แล้วรอดูลูก บางคนอยากจับหุ่น บางคนชอบฟังเสียง บางคนอาจเดินไปหยิบหนังสืออีกเล่มมาให้ ลองใช้สิ่งที่เขาทำเป็นทางไปต่อของเรื่อง

ไอเดียลองเล่นในบ้าน: พาหุ่นไปหาของ

ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นไอเดียสมมติที่ต่อยอดสำหรับครอบครัวไทย ลองเลือกหนังสือที่มีภาพของคุ้นเคย เช่น กล้วย บ้าน หรือรองเท้า แล้วให้หุ่นกำลังมองหาของชิ้นหนึ่ง

ถ้าหน้านั้นมีรูปกล้วย หุ่นอาจถามว่า “กล้วยอยู่ตรงไหนนะ” เมื่อลูกชี้ให้ดู คุณอาจให้หุ่นกล่าวขอบคุณ แล้วชวนคิดต่อว่า “จะเอาไปให้ใครดี” ลูกอาจเลือกให้คุณ ให้ตุ๊กตา หรือทำท่ากินเอง เรื่องก็เดินต่อจากคำตอบของเขาได้เลย

อีกวันหนึ่ง ลองให้หุ่นทำของหาย ใช้ผ้าผืนเล็กวางคลุมหนังสือไว้บางส่วน แล้วให้หุ่นค่อย ๆ มองหา ลูกจะเปิดผ้า ชี้บอก หรือบอกให้หุ่นไปดูอีกทางก็ได้ ไม่ต้องกำหนดว่าทุกครั้งต้องตอบถูกหรือเล่นเหมือนกัน

ถ้าลูกอยากเป็นคนถือหุ่นบ้าง ให้เขาลอง แล้วคุณสลับเป็นคนฟัง แม้หุ่นจะยังไม่พูดอะไร คุณก็ชวนคุยจากท่าทางได้ เช่น “หุ่นกำลังมองหนังสือเล่มนี้อยู่หรือเปล่า”

ตรวจของที่ใช้ก่อนให้ลูกจับ

NHS ซึ่งเป็นหน่วยงานสุขภาพของสหราชอาณาจักร แนะนำให้ตรวจของเล่นว่ามีขอบคมหรือชิ้นส่วนเล็กที่เด็กอาจกลืนหรือไม่ และไม่ให้เด็กอายุต่ำกว่า 3 ปีใช้ของเล่นที่ระบุว่าไม่เหมาะกับเด็กต่ำกว่า 36 เดือน

เมื่อนำหลักนี้มาใช้กับหุ่นทำเอง ควรตรวจถุงเท้าว่าไม่มีของตกแต่งชิ้นเล็กหลุดง่าย ตัวอย่างการทำหุ่นในบ้านเรื่องนี้จึงเลือกใช้ถุงเท้าเปล่า โดยไม่ติดกระดุม ลูกปัด หรือตาพลาสติก การทำเองไม่ได้แปลว่าปลอดภัยโดยอัตโนมัติ ยังต้องดูของที่ใช้จริงและพฤติกรรมของลูกด้วย

เว้นที่ให้ลูกพาเรื่องไปต่อ

ลองให้หุ่นถามทีละอย่าง แล้วรอสักครู่ ไม่ต้องเติมคำตอบให้ทันที ถ้าลูกชี้ไปที่รูปบ้าน ทั้งที่คุณกำลังพูดถึงแมว ก็อาจให้หุ่นถามว่า “จะพาแมวกลับบ้านใช่ไหม”

เมื่อเริ่มหันไปสนใจอย่างอื่น ก็เก็บหุ่นไว้ข้างหนังสือก่อน คราวหน้าตัวละครตัวเดิมอาจโผล่มาทักอีกครั้ง และลูกอาจเป็นคนเลือกเองว่าวันนี้มันจะไปไหน